EVIDENTIRANI PROBLEMI I MANJKAVOSTI U OBLASTI FINANSIRANJA POLITIČKIH STRANAKA U BiH
Pravni okvir u oblasti finansiranja političkih stranaka u BiH
- Pravni okvir je zastario, nedorečen i nedovoljnog opsega
- Predviđene sankcije za prekršaje i zloupotrebe su niske i čak mogu biti stimulirajuće za prekršioce i političke subjekte koji učestvuju u prekršajima i zloupotrebama
- Zloupotreba javnih resursa u svrhu izborne kampanje političkih stranaka se ne definiše pravnim okvirom niti podliježe sankcijama
- Rad pravnih lica povezanih sa političkim strankama nije regulisan
- GRECO preporuke nisu implementirane na odgovarajući način
- U BiH ne postoji jedinstven zakon o političkim organizacijama koji bi, između ostalog, regulisao i poslovanje političkih stranaka i principe u finansijskom poslovanju
Finansijsko poslovanje političkih stranaka u BiH
Prihodi
- Većina prihoda političkih stranaka dolazi iz budžeta tj. građani svojim novcem finansiraju političke stranke u najvećoj mjeri
- Političke stranke nisu u obavezi da evidentiraju prihode u visini do 100 KM
- Političke stranke posluju se sa više transkacijskih računa u bankama i gotovinom što onemogućava adekvatno praćenje novca i adekvatnu kontrolu
- Ne evidentiraju se svi prilozi uključujući priloge stranački povezanih lica koja su zaposlena u javnom sektoru
- Vrši se zloupotreba ličnih podataka pojedinaca kako bi ista formalno bila prikazana kao donatori političkih stranaka iako to nisu – na taj način se izbjegava kršenje propisa o limitu iznosa godišnjih donacija po pojedincu
- Stvaraju se crni fodnovi koji se kao skriveni novac koriste u svrhu kampanje što narušava jednake startne pozicije političkih subjekata u kampanji
Rashodi
- Rashodi nisu detaljno prikazani u godišnjim finansijskim izvještajima a struktura rashoda u postizbornim finansijskim izvještajima o izbornoj kampanji je zbunjujuća i nejasna
- Svi rashodi nisu evidentirani u finansijsim izvještajima iako je radom nestranačkih posmatrača izbora utvrđeno da isti postoje (kao što su troškovi angažmana stranačkih posmatrača na dan izbora)
Ostalo
- Skriveni marketing nije prepoznat u zakonodavstvu a političke stranke ulažu ogroman novac u medijski marketing kojeg ne prikazuju javno te vrše pritisak na medijske kuće, urednike i novinare i u slučaju javnih državnih medija
Izvještavanje o finansijskom poslovanju političkih stranaka u BiH
- Političke stranke nisu dovoljno transparentne i kriju ili nevoljko ustupaju finansijske pokazatelje o poslovanju uključujući i to da ne objavljuju finansijske izvještaje proaktivno na svojim web prezentacijama iako je to obaveza
- Finansijski izvještaji političkih stranaka nisu u skladu sa standardima otvorenosti podataka u izborima tj. većina njih nije dostupna u razumnom vremenskom roku, podacima se ne može manipulisati ili odamh pristupiti analizi podataka, podaci često nisu dostupni na internetu ili su nekompletni, itd.
- Rokovi za dostavljanje finansijskih izvještaja se kontinuirano krše od značajnog broja političkih stranaka a za kršenja rokova često izostaju adekvatne sankcije
Kontrola finansijskog poslovanja političkih stranaka u BiH
- Kapaciteti Službe za reviziju Centralne izborne komisije BiH (CIK), koja je primarno odgovorna za kontrolu finansijskog poslovanja političkih stranaka, su nedovoljni i limitirani što dovodi do neblagovremenih analiza finansijskih izvještaja i objave izvještaja o reviziji finansijskih izvještaja političkih stranaka
- Druge institucije, kao što su entitetske poreske uprave ili banke, nisu uključene u segment kontrole finansijskog poslovanja političkih stranaka i nemaju mehanizme koordinacije sa Službom za reviziju CIK-a
- CIK nedovoljno pažnje posvećuje nalazima nezavisnog monitoringa organizacija civilnog društva u oblasti finansiranja političkih stranaka u kontroli njihovog poslovanja i izricanju eventualnih sankcija
- Evidentan je politički uticaj na izbornu administraciju u smislu tolerisanja evidentiranih problema i neadekvatnog kažnjavanja političkih stranaka, što se može okarakterisati kao koruptivni uticaj koji šteti javnom interesu i državi u opštem smislu